مقالات

فقر و بیماری کووید 19 ؛ مکانیسم های بالقوه اثرگذار و واکنش های سیاستی در حوزه رفاه و تامین اجتماعی

موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی  ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
  فایلهای مرتبط
فقر و بیماری کووید 19 ؛ مکانیسم های بالقوه اثرگذار و واکنش های سیاستی در حوزه رفاه و تامین اجتماعی
از آنجا که مطالعات متعدد در خصوص کووید 19 و تبعات آن، حکایت از آن دارد که این ویروس با پیامدهای جبران ناپذیر خود، بر همۀ آنچه که تا امروز سیاست‌های اجتماعی در کاهش فقر، نابرابری اجتماعی و ارتقای عدالت اجتماعی نائل آمده است، نقطۀ پایان می‌گذارد، از کووید 19، به عنوان چرخۀ تقویت‌کنندۀ دوجانبه یاد می‌کنند؛ بدین معنی که از یک طرف در جوامعی که کرونا در آن‌ها شیوع پیدا کرده است، در شرایط فقدان یا کاستی در سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی مطلوب، پیامدهای فقر و نابرابری عمیق‌تر می‌شود و فشاری مضاعف بر گروه‌های محروم و آسیب‌پذیر و افراد شاغل در بخش‌های غیر رسمی تحمیل می‌شود، و از طرف دیگر وجود نابرابری در جامعه، خود به عنوان تشدیدکنندۀ میزان شیوع بیماری و کشندگی کرونا عمل می‌کند. این در حالی است که تبعات و اثرات بحران کرونا در شرایطی بر ایران تحمیل شد که اقتصاد کشور تحت تأثیر خروج آمریکا از برجام در سال 1397 و بازگشت تحریم‌های نفتی، مالی و تجاری با مشکلاتی چون جهش ارز، تورم، بیکاری و کاهش رشد اقتصادی مواجه بود.

با هدف افزایش شناخت از تاثیرگذاری اجتماعی ، اقتصادی کرونا ، نهادهای پزوهشی این وزراتخانه را مامور کرده ام که ضمن رصد دائم تحولات مربتط با کویید 19 ، گزارش های سیاستی در این خصوص تولید و منتشر نمایند . در این چارچوب گزارش «فقر و بیماری کووید۱۹، مکانیسم‌های بالقوه‌ اثرگذار و واکنش‌های سیاستی در حوزه رفاه و تأمین اجتماعی» توسط مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین اجتماعی تنظیم شده است. در این گزارش با تاکید بر اثر فزاینده شیوع کویید 19 بر فقر طبق گزارش های بین المللی، به بررسی چهار مکانیسم اصلی اثرگذاری شیوع آن بر وضعیت فقر و رفاه(مادی و غیرمادی) خانوار پرداخته می شود، که این 4 سازوکار کوتاه مدت عبارتند از تأثیر بر درآمد ناشی از کار، درآمد ناشی از محل های غیرکاری، مصرف و خدمات.
نکته حائز اهمیت آن است که این اثرگذاری ها به فراخور ویژگی های جمعیتی و اجتماعی- اقتصادی گروه ها متفاوت عمل خواهد کرد. لذا ویژگی هایی چون سن، جنسیت، وضعیت اجتماعی اقتصادی، ترکیب اعضای خانوار و نوع فعالیت اقتصادی می تواند به واسطه ی افزایش یا کاهش توانایی این گروه ها در مقابله با ویروس روش و نحوه اثرگذاری را متغیر کند. در این راستا کشورهای مختلف نیز با توجه ساختار اقتصادی و دارا بودن مختصات اجتماعی اقتصادی منحصربه فرد از طریق الگوهای خاص تاثیرگذاری آسیب پذیر می گردند. کشورهایی کم درآمد جنوب صحرای آفریقا که بخش بزرگی از جمعیت به کشاورزی وابسته هستند، کشورهای با درآمد متوسط که از خدمات غیررسمی بزرگی در مناطق شهری برخوردارند، و کشورهایی که به فروش منابع طبیعی خود مانند نفت و یا کالا ها وابسته هستند، به شدت از تبعات حاصل از اعمال محدودیت های قرنطینه ای، توقف سفرهای بین المللی و کاهش صادرات آسیب جدی خواهند دید. همچنین در کشورهای درحال توسعه، افزایش قیمت مواد غذایی و افزایش سهم پرداخت مستقیم از جیب مردم تأثیر بسزایی در توانایی آنها در تأمین نیازهای خانوار در کشور دارد.
در این میان نگرانی عمده برای جمعیت فقیر و آسیب پذیر اکثر کشورها علاوه بر پوشش بیمه ای نسبتاً پایین، ناتوانی در ارائه خدمات درمانی متناسب با حجم نیاز کشور و اختلال در یادگیری کودکان و نوجوانان و احتمال ترک تحصیل از مدرسه می باشد. با این توضیحات می توان گفت تأثیرات رفاهی در بین کشورها و در داخل کشورها به مرور زمان متفاوت خواهد بود. در نتیجه بسته‌های واکنش سیاستی باید متناسب با شرایط کشور طراحی شوند، به گونه ای که باعث انعطاف پذیری و سازگاری شود. علاوه بر این، سیاستگذاری و نظارت مؤثر در شرایطی که به سرعت دچار تغییرات است، مستلزم آن است که تصمیم گیرندگان به داده‌ها و اطلاعات به‌روز، دقیق، مستمر و مرتبط با سیاست در دست اجرا و همچنین تبعات و اثربخشی این سیاست‌ها دسترسی داشته باشند. به همین ترتیب، با توجه به ماهیت نو و بی سابقۀ بحران کووید 19 و همچنین شتاب در سیاستگذاری و برنامه ریزی دولت‌ها، به شدت لزوم ایجاد سیستم‌هایی که امکان نظارت و ارزیابی اجرای سیاست/ برنامه‌های این حوزه، تبعات و آثار آن را بر جامعه هدف فراهم کند، احساس می‌شود.

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.